Kolajen

Kolajen, memelilerde en yaygın bulunan önemli bir proteindir. Oldukça çeşitli yapılara ve biyokimyasal özelliklere sahiptir. Temelde kemik, kıkırdak, dentin, ligament gibi yapıların bir arada tutulmasını sağlayan (yapıştırıcı) yapıdır. Bu durumda vücutta kemikten organlara, ciltten kan damarlarına kadar uzanır. Vücutta en çok Tip I, Tip IIve Tip III Kolajen (çok sayıda kolajen tipi vardır.) bulunur.

Tip I Kolajen, sert dokuların ana maddesidir. Örneğin kemik (%95 Tip I, %5 Tip V), dentin gibi. Kemiklerin yapısına, esnekliğine ve mineral içeriğine etki eder. Kemik sağlığı için önemli olması osteoporoz gibi kemik hastalıklarında önemli rolü olduğu ile ilişkilendirilir. Aynı zamanda cilt ve bağ dokularında bulunur.

Tip II Kolajen, eklemlerde kıkırdak oluşumunu sağlar. Yaşa bağlı eklem ağrısı ve artrit semptomlarını önlemede görevlidir.

Tip III Kolajen, Tip I Kolajen (ağırlıklı) ile birlikte cildin elastikiyetini sağlamakta görev alır. Cildin elastikiyetini elastin adı verilen bir proteinle beraber kolajen sağlar. Organlar ve  kas hareket fonksiyonları için de oldukça önemlidir. Sadece istemli çalışan kas gruplarında değil aynı zamanda istemsiz çalışan (kalp kası, mesane kası) kas grubu liflerinin yapısını oluşturur.

Kolajenin en dikkat çekici fonksiyonları (en çok merak edilen) cildinize sağladığı destek (saç-tırnak) ve yaşlanma karşıtı (vücutta yaşa bağlı kolajen üretimi azalır.) gibi etkileri ağırlıklı olarak Tip I ve Tip III Kolajen sağlayacaktır.

Bazı Besinsel Kolajen Kaynakları

Kemik Suyu Çorbası

Yumurta Beyazı (Prolin içermesi sebebiyle, özellikle de Tip I ve Tip III Kolajen)

Tavuk- Tavuk Suyu Çorbası (Özellikle Tip II Kolajen)

Ve!

C vitamini (Örneğin portakal,limon,biber) kolajen sentezini arttırır.

B3 Vitamini kolajen sentezini arttırır.

Arginin (örneğin yer fıstığı) kolajen sentezini arttırır.

Sülfürden zengin besinler (sarımsak gibi.) kolajenin parçalanmasını önler.

Yeşil yapraklı sebzeler, somon gibi besinler kolajen sentezini arttırabilir.

Kolajen konusunda besinsel kolajen ve takviye kolajen konuları oldukça tartışmalı. Bu noktada tercih sizin. Kişisel fikrim, önce besin! Çünkü biyolojik olarak kullanılabilirliği daha fazla. Aynı zamanda kolajen takviyeleri oldukça pahalıdır ve farklı istekler için farklı tip kolajen takviyeleri gereklidir. Tercih edilecekse belirli yaş aralığından sonra  ve doğru bir şekilde kullanmakta fayda var. Detaylı bilgi için sağlık uzmanınıza danışın.

Sağlıkla Kalın

Dyt. Nilsu Yörükeren

Marlyn Wu; Jonathan S. Crane, Biochemistry, Collagen Synthesis.(2019)

Yao, S., Xu, Y., Shao, C., Nudelman, F., Sommerdijk, N. A. J. M., & Tang, R. (2019). A Biomimetic Model for Mineralization of Type-I Collagen Fibrils. Collagen, 39–54. doi:10.1007/978-1-4939-9095-5_4.

Juliet M. Pullar, Anitra C. Carr and Margreet C. M. Vissers. The Roles of Vitamin C in Skin Health. Nutrients 2017, 9, 866; doi:10.3390/nu9080866.

Liu, D., Nikoo, M., Boran, G., Zhou, P., & Regenstein, J. M. (2015). Collagen and Gelatin. Annual Review of Food Science and Technology, 6(1), 527–557. doi:10.1146/annurev-food-031414-111800.

Barbul, A. (2008). Proline Precursors to Sustain Mammalian Collagen Synthesis. The Journal of Nutrition, 138(10), 2021S–2024S. doi:10.1093/jn/138.10.2021s.

Gelse, K. (2003). Collagens—structure, function, and biosynthesis. Advanced Drug Delivery Reviews, 55(12), 1531–1546. doi:10.1016/j.addr.2003.08.002.

Gelse, K. (2003). Collagens—structure, function, and biosynthesis. Advanced Drug Delivery Reviews, 55(12), 1531–1546. doi:10.1016/j.addr.2003.08.002.